Eich Offeryn Mwyaf Pwerus

In Anadlu, Hatha Yoga, Yoga by Laura Karadog

Eich Offeryn Mwyaf Pwerus

Petawn i’n gofyn i chi wneud rhestr o’r pethau mwyaf pwerus yn eich heiddo, beth fyddai’ch ateb?

Tybed ydi eich anadl wedi cyrraedd y rhestr?

O berspectif yoga, ein anadl yw’r offeryn mwyaf pwerus sydd gennym ni.

Ond pam? Rydym i gyd yn deall fod anadlu yn hanfodol i’n bodolaeth. Gallwn fyw am oddeutu tair wythnos heb fwyd, tridiau heb ddŵr, dim ond tri munud heb anadlu. Ond tu hwnt i’r swyddogaeth hanfodol o’n cadw ni’n fyw, mae’r anadl yn cynnig pont rhyngddom ni a’r haenau dyfnach o’n bodolaeth – rhwng y corff, y meddwl a’r enaid – os yr ydym yn dewis ei groesi.

O wneud y dewis hwnnw, byddwn yn darganfod cydymaith oes all ein helpu i ddelio gyda phoen, cynorthwyo’r corff i weithio i’w lawn botensial, gwella canolbwyntiad a delio gydag emosiynau anodd a chymleth.

Soniais ychydig am ddelio gydag emosiynau yn fy mlog diwethaf, a hoffwn fanylu mwy ar sut mae yoga, ac yn benodol yr anadl, yn gallu ein helpu i wneud hynny yma.

Mae bod yn fod dynol yn golygu fod ganddom y potensial i deimlo ystod eang o emosiynau – 27 ohonynt yn ôl yr ymchwil ddiweddaraf! Ond un peth yw eu teimlo, peth arall yw dysgu sut i ymateb iddynt – neu yn hytrach sut i beidio  gor-ymateb . Weithiau, mae cryfder ein hemosiynau yn gallu ein llethu a gall y boen sy’n dod yn sgil rhai teimladau achosi i ni ymateb yn amddiffynol, a weithiau, colli perspectif yn llwyr.

Ond wrth ymarfer yoga a datblygu perthynas gyda’n hanadl, rydym yn canfod ffordd o ddelio gyda’r boen a all ddod yn sgil emosiynau negyddol. Rydym yn dysgu sut i greu gofod bychan rhwng ein hemosiynau a’n hymateb iddy nhw, gofod sydd yn gyfle euraidd i ni ystyried, ac efallai wedyn, newid, y ffordd yr ydym yn dewis ymateb i’n teimladau.

Mae’r cyswllt rhwng ein hemosiynau a’r anadl yn rywbeth y gallwn ei ddeall yn syth, o sylwi arno. Ystyriwch sut mae eich anadl yn newid pan fyddwch yn colli eich tymer neu’n cael eich dychryn gan rywbeth. Wrth i’r corff ganolbwyntio ar ddelio gydag achos yr aflonyddwch, mae patrwm yr anadl yn newid i’n paratoi i weithredu’n gorfforol (fight or flight) neu i fynegi’n emosiynau mewn ffordd arall, e.e. trwy weiddi neu grio.

Mae gwyddonwyr wedi cydnabod hyn ers dechrau’r ganrif ddiwethaf pan gyhoeddwyd astudiaeth o’r enw “The Influence of the Emotions on Respiration” yn y Journal of Experimental Psychology yn 1916. Yn yr astudiaeth hon, nododd Anette Felecky o Brifysgol Columbia fod emosiynau cryf yn altro patrymau anadlu arferol. Yn dibynnu ar yr emosiwn sydd yn cael ei deimlo, sylwodd Felecky fod pobl yn anadlu’n gynt, yn ochneidio, yn ebychu neu hyd yn oed yn stopio anadlu’n gyfan gwbl. Ac mae sawl astudiaeth arall wedi edrych ar sut mae emosiynau yn effeithio’n hanadl ers hynny.

Ond dim ond yn led ddiweddar mae gwyddonwyr wedi troi eu sylw at y gwrthwyneb o hyn, sef fod ein hanadl hefyd yn gallu effeithio ar ein meddwl a’n hemosiynau – rhywbeth mae yogis wedi ei ddirnad drwy brofiad ers canrifoedd.

“When the breath wanders the mind also is unsteady. But when the breath is calmed the mind too will be still…Therefore, one should learn to control the breath.”

~Svatmarama, Hatha Yoga Pradipika (15fed Ganrif)

Dwi’n hoffi disgrifio’r anadl fel remote control ar gyfer ein hemosiynau – ddim o angenrheidrwydd i newid y sianel i deimlo emosiwn arall, ond fwy i droi’r sain i lawr rhyw fymryn fel bod ein perspectif yn gliriach. Ond er mwyn gallu defnyddio’r remote control pan fyddwn yn teimlo emosiynau anodd, mae angen i ni’n gyntaf ddod i adnabod ein hanadl gyda’r un chwilfrydedd ag agosrwydd ag y buasem yn ei deimlo wrth ddod i adnabod cariad newydd. Mi af gam ymhellach a dweud fod angen i ni syrthio mewn cariad gyda’n hanadl, a thrwy wneud hynny byddwn yn dod i’w adnabod mor dda fel bod y gallu ganddom i angori’n ymwybyddiaeth ynddo’n hawdd pan fo’r gofyn.

Y cam cyntaf o ddod i adnabod ein hanadl yw dysgu sut mae’r anadl yn llifo’n naturiol pan yr ydym yn teimlo’n ymlaciedig a thawel. Yn anffodus, mae straen cyson bywyd modern a’n tueddiadau eisteddog wedi cael effaith ar y ffordd yr ydym yn anadlu, gyda nifer o bobl wedi colli’r gallu i anadlu yn y ffordd mwyaf effeithiol ac effeithlon. Mae felly angen i ni ail ddysgu sut i wneud hyn, ac mae yoga yn gallu cynnig yr hyfforddiant i ni.

I weld sut mae’r anadl i fod i weithio, sylwch ar y ffordd mae babis yn anadlu. Rwyf newydd dreulio chwarter awr cyn dechrau ‘sgwennu hwn yn setlo Erwan Teifi, blwydd oed, i gysgu gan wylio a chlywed llanw a thrai ei anadl hamddenol, ymlaciedig. Fel rwy’n ei weld yng nghorff Erwan, ac yn ei deimlo yn fy nghorff fy hun, pan fydd yr anadl yn llifo’n naturiol mae’n broses ddi-drafferth. Teimlwn y bol a’r asennau yn chwyddo’n fodlon wrth i’r corff anadlu i mewn, ac yna’n meddalu wrth ryddhau yr anadl o’r corff. Yn ei hanfod mae’n broses sydd yn gofyn dim oddi wrthym ni – mae’n digwydd beth bynnag. Ac yn hynny o beth, mae dweud wrth rhywun am ‘gymeryd anadl’ yn gyfarwyddyd anghywir – derbyn anadl ydym ni. A phob un ohonynt yn anrheg werthfawr sydd yn caniatau i ni fod ar y ddaear am ennyd bach arall.

I deimlo hyn yn eich corff eich hun, dyma ymarfer i chi – un y gallwch ei wneud yn ddyddiol i ddod i adnabod, ac yna i ddyfnhau, eich perthynas gyda’ch anadl.

Wrth i chi wrando, bydd cyfnodau o dawelwch yn ystod y recordiad (rhag ofn i chi feddwl fod yr ymarfer ar ben!)

Pan y byddwn yn dod yn gyfarwydd gyda’n anadl naturiol, ymlaciedig, byddwn yn fwy tebygol o sylwi pan mae rhythm a phatrwm yr anadl yn cael ei amharu, fel y gwna pan fyddwn yn ymateb yn emosiynol i rywbeth. Ar adegau fel hyn, efallai y byddwch yn teimlo eich anadl yn cael ei gyfyngu, yn mynd yn herciog ac yn anwastad. Ond o ddatblygu eich perthynas a’ch anadl, a gwybod sut mae’n teimlo i anadlu’n hamddenol ac yn ymlaciedig, mae’n llawer mwy tebygol y byddwch yn gallu dychwelyd y corff i’r rhythm honno mewn adegau mwy heriol. A phan y bydd yr anadl yn dawel ac yn hamddenol, rydym yn llawer llai tebygol i weithredu’n fyrbwyll neu or-ymateb. Allai ddim meddwl am offeryn mwy pwerus na hynny.

 

Rhannu'r blog